water_drop Hidroloji & Meteoroloji

Hasan Dağı’nın İklim Dinamikleri, Yağış Rejimi ve Su Havzası

Kurak Bozkır Denizinde Yükselen 3.268 Metrelik Doğal Su Kulesi ve Yeraltı Akifer Sistemi

volunteer_activism Fidan Bağışla (₺150) menu_book Bilimsel Raporu Oku

Zirve Yıllık Yağışı (Orografik) rainy

750 mm

Aksaray ovasının (320 mm) 2,3 katı

Karasal Kar Deposu ac_unit

3.268 m

Nisan sonuna dek kalan karlar

Yıllık Akifer Besleme Kapasitesi water_damage

42 Milyon m³

Volkanik tüflerden süzülen su

Dikey Sıcaklık Düşüş Hızı thermostat

-0,65°C/100m

Yaz aylarında 14°C mikroklima serinliği

lightbulb Bu Bölümden Ne Anlamalıyız?

Temel Ekolojik Mesaj

check_circle Aksaray ve Tuz Gölü havzası Türkiye’nin en kurak alanıdır; ancak Hasan Dağı heybeti sayesinde bulutları tutarak ovadan 2,5 kat daha fazla yağış ve kar alır.
check_circle Yamaçlardaki volkanik tüf ve ponza toprakları dev bir "sünger" gibidir; karların aniden eriyip sele dönüşmesini engeller, yavaşça yer altına sızdırır.
check_circle Ağaç dikmek sadece yeşillik sağlamaz; ağaçların kökleri ve gölgeleri suyun buharlaşmasını önleyerek Aksaray’ın ve Helvadere’nin içme suyunu güvence altına alır.

Kısım 01 • cloud Araştırma

Orografik Yağış Gradyanı: Bozkırın Ortasında Bir Yağmur Mıknatısı

Hasan Dağı, İç Anadolu’nun 950-1.000 metre irtifadaki düz platosundan aniden 3.268 metreye yükselir. Akdeniz ve Karadeniz üzerinden gelen nemli hava kütleleri bu devasa volkanik kütleye çarptığında yükselmek zorunda kalır (orografik yükselim). Soğuyan hava kütlesi yoğuşarak ovada yıllık 320 mm olan yağış miktarını 2.000 metre üzerinde 650-750 mm seviyelerine çıkarır. Bu durum, Hasan Dağı’nı çevresindeki kurak bozkır havzasına kıyasla 2,3 kat daha nemli bir ekolojik ada haline getirir.

Kısım 02 • ac_unit Araştırma

Kar Birikimi (SWE) ve Hidrolojik Sünger Etkisi

Dağın 1.800 metre üzerindeki yamaçlarında kış boyunca 1,5 ila 3 metre arasında kar örtüsü birikir. Kar Su Eşdeğeri (Snow Water Equivalent - SWE) bakımından zengin olan bu örtü, çıplak arazilerde ilkbahar güneşiyle aniden eriyerek yıkıcı yüzey akışlarına (sellere) ve toprak erozyonuna sebep olur. Ancak derneğimizin rehabilite ettiği meşe ve karaçam ormanı kuşağında ağaç gölgeleri karın erime sürecini 45 güne kadar yayar. Eriyen kar suyu volkanik tüf ve ponza çatlaklarından yer altına süzülür.

Kısım 03 • waves Araştırma

Aksaray ve Helvadere Yeraltı Su Akiferlerinin Beslenmesi

Hasan Dağı yamaçlarından yeraltına sızan sular, volkanik tabakaların altındaki gözenekli akifer sistemini besler. Bu hidrolojik mekanizma, Helvadere Göleti’nin kaynaklarını oluşturduğu gibi, Aksaray kent merkezinin içme suyu kuyularını ve Taşpınar-Karkın tarımsal sulama havzalarını yılın en kurak aylarında dahi canlı tutar. Orman örtüsü olmayan bir Hasan Dağı, suyun yer altına inmeden buharlaşması veya sel olarak kaybolması demektir.

Kısım 04 • air Araştırma

Mikroklima Kalkanı: Tuz Gölü Çölleşmesine Karşı Doğal Set

Yaz aylarında Tuz Gölü havzasından yükselen 40°C üzerindeki kuru fırtınalar Hasan Dağı’nın orman kuşağında kırılır. Dağın ürettiği serin dağ-vadi meltemleri, eteklerdeki tarımsal mikroklimaları korur, meyve bahçeleri ve tahıl tarlalarının aşırı sıcak stresiyle kurumasını engeller.

psychology_alt Bilimden Eyleme

Her Fidan, Yer Altında Depolanan Bir Damla Hayattır

Meşe ve karaçam fidanlarımızın kökleri volkanik tüf katmanlarını çatlatarak suyun derin akiferlere ulaşmasını sağlar. Hasan Dağı eteklerinde yaptığımız ağaçlandırma, doğrudan Aksaray’ın kuraklık sigortasıdır.

forest Su Havzasını Korumak İçin Fidan Bağışla Saha Planlarımız arrow_forward

library_books Akademik Kaynakça ve Hakemli Referanslar

MGM Aksaray ve Hasan Dağı Yüksek İrtifa Otomatik Meteoroloji İstasyonları (OMGİ) Veri Raporları.
Aydar, E. et al. (2014). Volcanological and Hydrogeological Modelling of Mount Hasan, PLOS ONE.
DSİ 4. Bölge Müdürlüğü Konya-Aksaray Kapalı Havzası Yeraltı Suları Hidrojeoloji Raporu.

* Tüm veriler hakemli bilimsel yayınlar, OGM ormancılık envanterleri ve resmi meteoroloji istasyon kayıtları temel alınarak derlenmiştir.

Merak Edilenler

Sıkça Sorulan Sorular

help_outline Hasan Dağı’ndaki kar yağışının Aksaray tarımına etkisi nedir?

Hasan Dağı’nda depolanan kar, ovadaki kurak yaz aylarında yeraltı sularını besleyen tek doğal depodur. Kar olmasaydı Aksaray havzasında yeraltı su tablası her yıl metrelerce daha derine çökerdi.

help_outline Ormansızlaşma su kaynaklarını nasıl yok ediyor?

Ağaç olmayan çıplak yamaçlarda kar aniden erir, çamurlu sel olup akar ve yaz sıcağında buharlaşır. Orman örtüsü ise suyu toprağa çekerek içilebilir kaynak suyuna dönüştürür.