Hasandağ Volkanik Materyali Üzerinde Oluşan Toprakların Ayrışma Oranları ve Kütle Dengesi
Hasan Dağı Piroklastik Volkanik Topraklarının Mineralojik Ayrışması ve Kütle Dengesi
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü
- Çankırı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Havza Yönetimi Anabilim Dalı
Bu Araştırmadan Sade Dille Ne Anlamalıyız?
- Hasan Dağı’nın volkanik toprakları mineraller açısından bir hazinedir fakat hafif ve gözenekli olduğu için şiddetli rüzgârda kolayca toz gibi savrulur.
- Eğer yamaçlarda ağaç veya çalı kökü yoksa, her yıl bir hektar alandan 20 tona yakın verimli toprak Tuz Gölü’ne doğru akıp yok olmaktadır.
- Derin köklü meşe ve karaçam fidanları toprağı bir ağ gibi sararak bu erozyonu %60’ın üzerinde durdurabilmektedir.
Bizim Açımızdan: Bu Araştırma Sahada Ne İfade Ediyor?
Toprak ilmi bize açıkça şunu söylüyor: Hasan Dağı’nda dikilen her fidan, sadece bir ağaç değil; milyonlarca ton volkanik toprağın çölleşmesini önleyen canlı bir istinat duvarıdır.
Prof. Dr. Dengiz ve Prof. Dr. Göl’ün araştırması, derneğimizin neden "erozyonla mücadele"yi tüzüğünün en başına koyduğunu bilimsel rakamlarla teyit ediyor. Hasan Dağı’nın volkanik andosol toprakları mineralce çok zengin olmasına rağmen, rüzgâr karşısında savunmasızdır. Eğer biz bu yamaçları ağaçlandırmazsak, rüzgâr ve kar erimesi suları bu eşsiz volkanik mirası Tuz Gölü havzasına süpürüp yok edecektir. Derneğimizin teraslama ve çalı/ağaç kombinasyonlu dikim modeli, tam da bu makalede önerilen kütle dengesi stabilizasyonunu sağlamak için projelendirilmiştir.
Makalenin Orijinal Bilimsel Özeti (Abstract)
Araştırmanın Kanıtladığı Önemli Bulgular
- check_circle Hasan Dağı volkanik toprakları mikro-elementler ve mineral yönünden son derece zengindir, ancak organik madde tabakası çok incedir.
- check_circle Bitki örtüsünden yoksun yamaçlarda rüzgâr erozyonu, en verimli üst toprak tabakasını süpürmektedir.
- check_circle Kök sistemleri 80-120 cm derinliğe inen meşe ve karaçam gibi türler, volkanik tüf katmanlarını birbirine bağlayarak kütle kaybını önlemektedir.
- check_circle Toprağın su tutma kapasitesi volkanik ponza gözenekleri sayesinde yüksektir; bu durum fidanların kurak dönemde yaşamasını kolaylaştırmaktadır.
Merak Edilenler & Sıkça Sorulan Sorular
S: Volkanik toprak neden erozyona daha çok maruz kalır?
Çünkü volkanik tüf ve ponza taşları gözenekli ve hafiftir. Ağaç kökleriyle zemin kilitlenmediğinde, İç Anadolu’nun sert lodos ve poyraz rüzgârları toprağın en bereketli tabakasını kolayca süpürüp çölleşmeye yol açar.
S: Derneğin teraslama sistemi toprağı nasıl korur?
Yamaçlara basamak şeklinde yapılan teraslar suyun hızını keser, yağmur ve kar suyunu toprak içine hapseder ve fidan köklerinin erozyon bariyeri oluşturmasını sağlar.