Çatalhöyük & Hasandağı Duvar Resmi
İnsanlık Tarihindeki İlk Doğa Manzarası ve Volkanizma Tasviri
1960’larda James Mellaart tarafından keşfedilen ünlü Çatalhöyük duvar resminde, alt kısımda neolitik kasabanın petek biçimli evleri, üst kısımda ise iki zirvesinden lav ve duman fışkıran bir dağ betimlenmiştir. 2014 yılında UCLA, Curtin ve Hacettepe Üniversitesi bilim insanlarının PLOS ONE dergisinde yayımladığı jeokronolojik zirkon analizi, Hasandağı’nın M.Ö. 6960 (±640) yılında patladığını ve duvar resminin bu gerçek patlamaya tanıklık eden neolitik insanlar tarafından çizildiğini kesin olarak ispatlamıştır.
Tarihçe ve Arkeolojik Kazılar
Höyüğün VII. tabakasındaki bir evin kuzey ve doğu duvarlarına çizilen yaklaşık 3 metre uzunluğundaki fresk; dünya sanat tarihi literatüründe bir dönüm noktasıdır. Resmin alt şeridinde Çatalhöyük’ün teraslı, bitişik nizam ev planı çizilmiş; hemen üstünde ise iki belirgin zirvesi olan, zirvesinden lav blokları ve kül bulutları saçılan heybetli bir volkan tasvir edilmiştir. Yıllarca bu resmin soyut bir leopar derisi deseni mi yoksa gerçek bir dağ mı olduğu tartışılmıştır. Ancak 2014 yılında uluslararası jeoloji ekibinin Hasandağı zirve kraterinden aldığı lav örneklerindeki zirkon kristallerini (U-Th)/He yöntemiyle tarihlendirmesi; dağın M.Ö. 6960 civarında şiddetli bir püskürme yaşadığını ve bu tarihin Çatalhöyük sakinlerinin resmi çizdiği dönemle birebir örtüştüğünü tartışmasız biçimde kanıtlamıştır.
Mimari Özellikler ve Önemli Bölümleri
Kapısız, sokaksız konutların çatılarından giriş yapılan mimari doku freskte birebir plan görünümüyle çizilmiştir.
Büyük Hasan (3.268m) ve Küçük Hasan (3.069m) kraterlerinin morfolojisi resimde açıkça ayırt edilmektedir.
Kırmızı ve siyah aşı boyalarıyla volkanın bağrından fışkıran lav bombaları ve duman sütunları resmedilmiştir.
Haritacılık tarihinde bir yerleşimi coğrafi çevresiyle birlikte gösteren dünyanın en eski haritası kabul edilir.
Hasandağı Volkanı ile Ekolojik ve Jeolojik Bağı
Hasandağı sadece bir doğa anıtı değil; insanlık sanat tarihinin, haritacılığının ve belgelenmiş volkanik felaket hafızasının dünyadaki ilk öznesidir. Derneğimiz, Neolitik atalarımızın duvarlarına resmettiği bu kutsal zirveyi bugün yeşil bir orman örtüsüyle koruma misyonunu yürütmektedir.
Derneğimizin Misyonu: Hasandağı çevresindeki bu paha biçilmez antik alanları erozyondan, selden ve çölleşmeden korumak için endemik meşe ve karaçam fidanlarıyla yeşil bir kalkan örüyoruz.
İnteraktif Konum ve Keşif Haritası
Fotoğraf Galerisi ve Arşiv Belgeleri
Çatalhöyük Kerpiç Konut İç Mekanı
Ocak, sekiler ve çatı giriş merdiveniyle donatılmış 9.000 yıllık konut yapısı.
Çatalhöyük Freskine Konu Olan Hasandağı Zirvesi
M.Ö. 6960 yılında patlayan Büyük Hasan ve Küçük Hasan krater sırtları.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hasandağı patlama freskinin orijinali korunması amacıyla Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir. Çatalhöyük ören yeri müzesinde ise birebir reprodüksiyonu ve ayrıntılı jeolojik analiz panoları yer alır.
2014 yılında UCLA ve Hacettepe Üniversitesi araştırmacıları Hasandağı zirve kraterindeki pomza ve lavlardan zirkon kristalleri toplayarak radyometrik yaş tayini yaptı. Çıkan M.Ö. 6960 (±640) tarihi, Çatalhöyük’ün katman yaşıyla birebir örtüşerek resmi bilimsel olarak doğruladı.